Wat is een digitaal platform?

Een digitaal platform is een online omgeving die gebruikers, data en processen samenbrengt op één plek. Meerdere partijen werken erin met dezelfde informatie. De waarde neemt toe naarmate er meer gebruikers of meer koppelingen bijkomen. Een website informeert, een platform laat werken.

De term wordt losjes gebruikt. Elke website met een inlog heet tegenwoordig een platform. Dat is niet zo. Wat is een platform dan wel? Het onderscheid is meer dan semantiek: het bepaalt wat je bouwt, wat het kost en of het over drie jaar nog meegroeit.

Hieronder lees je wat iets tot een platform maakt, welke soorten er bestaan en wanneer je er geen nodig hebt.

Een platform onderscheidt zich van andere software door drie kenmerken. Ze gelden samen, niet los.

• Het brengt meerdere partijen of systemen samen. Klanten, medewerkers, leveranciers, of gekoppelde systemen die dezelfde data gebruiken.
• Het ondersteunt herhaalde processen. Geen eenmalige actie, maar iets dat dagelijks of wekelijks terugkomt: bestellen, aanvragen, goedkeuren, rapporteren.
• De waarde neemt toe bij meer gebruik. Elke extra gebruiker of koppeling maakt het geheel bruikbaarder. Bij een website gebeurt dat niet.

Schaalvoordeel is de kern van de platformen betekenis. Een systeem dat bij tien gebruikers even nuttig is als bij duizend, is functionele software. Een systeem dat bij duizend gebruikers meer oplevert dan bij tien, is een platform.

Wat platform betekent hangt dus niet af van de techniek, maar van de rol die het systeem speelt. Dezelfde codebase kan in de ene organisatie een platform zijn en in de andere een veredeld formulier.

Website, app en platform lossen verschillende problemen op. Deze tabel maakt het onderscheid concreet.

Een website is een etalage. Bezoekers lezen, kijken en nemen contact op. Een app voert één taak goed uit voor één type gebruiker.

Een online platform doet iets anders: het verbindt rollen en systemen die elkaar nodig hebben. Een inkoper, een leverancier en een boekhoudpakket werken in dezelfde omgeving aan dezelfde order. Dat is de digitaal platform betekenis in de praktijk.

De grens is niet altijd scherp. Een website met een klantomgeving erachter is een website met een portaal. Wordt dat portaal de plek waar het werk gebeurt, dan is het een platform geworden.

Digitale platformen komen in zes hoofdvormen voor. De meeste B2B-organisaties hebben er één of twee nodig, niet allemaal.

Klantportalen en leveranciersportalen. Een besloten omgeving waarin klanten of ketenpartners zelf hun zaken regelen: status, documenten, orders en facturen.

SaaS-platformen. Software die je als dienst aanbiedt aan meerdere klanten tegelijk, met een abonnement in plaats van een licentie.

Marketplaces. Een omgeving waarin vraag en aanbod van verschillende partijen samenkomen. In B2B vaak besloten, met vaste afspraken per partij.

Kennis- en communityplatformen. Een centrale plek waar informatie wordt vastgelegd, gedeeld en teruggevonden door een afgebakende groep.

Managementdashboards. Data uit meerdere bronnen op één scherm, zodat beslissingen op actuele cijfers worden genomen in plaats van op maandrapportages.

Innovatieplatformen. De minst bekende vorm en vaak de meest verwaarloosde. Een innovatie platform is de omgeving waarin een organisatie ideeën verzamelt, beoordeelt, test en doorzet naar uitvoering. Het lost een concreet probleem op: goede ideeën verdwijnen zelden door gebrek aan kwaliteit, maar door gebrek aan proces. Zonder vaste plek om een idee in te dienen, te wegen en op te volgen blijft innovatie afhankelijk van wie het hardst roept. Een innovatieplatform maakt dat proces zichtbaar en meetbaar. Dat begint bij een heldere digitale strategie, niet bij de tool.

Platform software wordt vaak kant-en-klaar aangeboden. Dat werkt als je proces standaard is. Wijkt je proces af, dan bouw je maatwerk, of je past je organisatie aan de software aan. Dat laatste is zelden de goedkoopste route.

Platformisering is de verschuiving van losse systemen naar samenhangende omgevingen waarin data en processen samenkomen. Organisaties werkten decennialang met een pakket per afdeling: een CRM voor sales, een ERP voor logistiek, een boekhoudpakket voor finance. Elk systeem had een eigen waarheid.

De aanleiding voor de verschuiving is praktisch. Klanten verwachten actuele informatie, en actuele informatie kan niet uit vier systemen komen die elkaar niet kennen. Koppelingen werden goedkoper en beter, dus werd samenvoegen haalbaar.

Platform economie is het bredere begrip: bedrijfsmodellen waarbij de waarde in het verbinden van partijen zit, niet in het product zelf. Voor de meeste B2B-organisaties is dat geen doel, maar wel de reden dat de vraag “kunnen onze systemen met elkaar praten” belangrijker is geworden dan de vraag welk pakket het beste is.

Let op de valkuil. Platformisering is geen argument om alles te vervangen. Het is een argument om te zorgen dat wat je hebt met elkaar praat.

Vier vragen bepalen het antwoord. Ze zijn concreet en je kunt ze vandaag invullen.

1. Werken er meerdere partijen of rollen met dezelfde informatie? Klanten, medewerkers en leveranciers die dezelfde order of hetzelfde dossier nodig hebben.
2. Herhaalt het proces zich vaak genoeg om te automatiseren? Dagelijks of wekelijks wel. Vier keer per jaar niet.
3. Groeit het gebruik, of blijft het stabiel? Een platform verdient zich terug door schaal. Zonder groei blijft die terugverdientijd lang.
4. Moeten meerdere systemen met elkaar praten? Als de data uit één systeem komt, heb je geen platform nodig maar een goede interface erop.

Is het antwoord op drie of vier vragen ja, dan is een platform de logische vorm. Is het meestal nee, dan ben je goedkoper uit met maatwerk software voor één specifieke taak, of met een goede website. Twijfel je over die keuze, lees dan eerst wat maatwerk software precies is.

Dat onderscheid vooraf maken scheelt tienduizenden euro’s. Het duurste project is het platform dat achteraf een formulier bleek te zijn.